Zoals vermeld of zoals vermeldt: het is bijna altijd zoals vermeld, zonder t. In die vaste uitdrukking is "vermeld" een voltooid deelwoord, een verkorte vorm van "zoals (hierboven) is vermeld" of "zoals (eerder) werd vermeld". Een voltooid deelwoord krijgt nooit een extra t, dus "zoals vermeldt" is in die betekenis fout. De vorm "vermeldt" bestaat wel, maar alleen als persoonsvorm in de tegenwoordige tijd bij hij, zij, het, u of een enkelvoudig onderwerp: "de brief vermeldt een verkeerd adres". Alleen als er na "zoals" een onderwerp staat dat zelf iets vermeldt, kun je "zoals de gemeente vermeldt" schrijven. Staat er geen onderwerp tussen, dan is het "zoals vermeld". Dat is de hele regel, en toch gaat het in mails en brieven in de regio Amersfoort, net als overal in Nederland, voortdurend mis. Hieronder lees je waarom, en hoe je de twijfel voorgoed kwijtraakt.
Waarom is "zoals vermeld" een voltooid deelwoord?
De uitdrukking is een ingekorte bijzin. Volledig uitgeschreven staat er "zoals hierboven is vermeld" of "zoals in onze eerdere mail werd vermeld". In zo'n lijdende zin staat het werkwoord "vermelden" als voltooid deelwoord: vermeld. Je laat in de praktijk het hulpwerkwoord (is, werd) en het onderwerp weg, omdat iedereen begrijpt wat je bedoelt. Wat overblijft is "zoals vermeld". Het deelwoord zelf verandert niet door die inkorting.
Het voltooid deelwoord van vermelden volgt de 't kofschip-regel. De stam is "vermeld", de laatste klank van de stam is een d, en die staat niet in 't kofschip. Daarom eindigt het voltooid deelwoord op een d: vermeld. Vergelijk het met "besteld" (bestellen), "gemeld" (melden) en "beantwoord" (beantwoorden). Geen van die vormen krijgt een extra t, dus "vermeld" ook niet. Wie het precies wil nalezen, vindt de uitleg over deelwoorden bij Taaladvies.net, de taaldienst van de Taalunie.
Wanneer is "vermeldt" met dt wel goed?
"Vermeldt" is de vorm voor de derde persoon enkelvoud (en voor u en jij achter het werkwoord) in de tegenwoordige tijd. De stam is "vermeld", en bij hij, zij, het en u komt daar een t achter: vermeld + t = vermeldt. Die dt ziet er misschien vreemd uit, maar het is gewoon stam plus t, net als bij "hij wordt", "zij antwoordt" en "het bedrijf meldt".
Je hoort "vermeldt" dus in zinnen als "de website vermeldt de openingstijden", "het contract vermeldt geen opzegtermijn" en "zij vermeldt in haar brief dat de factuur al is betaald". In al die zinnen staat er een onderwerp dat op dit moment iets vermeldt. Dat is het verschil met "zoals vermeld", waar helemaal geen onderwerp bij staat. Een handige check: kun je het werkwoord vervangen door "noemt"? Dan is het een persoonsvorm en schrijf je vermeldt. Kun je het vervangen door "genoemd"? Dan is het een voltooid deelwoord en schrijf je vermeld.
Hoe pas je het toe in brieven en mails?
De meeste twijfel ontstaat in zakelijke correspondentie, omdat "zoals vermeld" daar een standaardformulering is. Een paar voorbeelden die goed zijn:
- "Zoals vermeld in onze mail van vorige week, verlopen de werkzaamheden volgens planning."
- "Zoals eerder vermeld ontvangt u de factuur per post."
- "Zoals telefonisch vermeld, kan de afspraak niet doorgaan."
- "De bijlage vermeldt de exacte afmetingen." (persoonsvorm, dus met dt)
- "Zoals de verhuurder vermeldt, is de borg twee maanden huur." (hier staat een onderwerp, dus dt)
Let op het verschil tussen de laatste twee en de eerste drie. In de eerste drie zinnen volgt na "zoals" direct het deelwoord, eventueel met een bijwoord ertussen (eerder, telefonisch, hierboven). In de laatste twee staat er een onderwerp dat iets doet. Als je dit onderscheid één keer goed ziet, kies je daarna bijna automatisch de juiste vorm.
Een ander veelgemaakt foutje is "zoals vermeldt in de bijlage". Het woord "bijlage" lijkt hier een onderwerp, maar dat is het niet: het is een bepaling die vertelt waar iets staat. De bijlage doet zelf niets in die zin. Daarom blijft het "zoals vermeld in de bijlage". Wil je de bijlage wel als onderwerp gebruiken, dan zeg je "zoals de bijlage vermeldt".
Waarom gaat dit zo vaak mis?
De dt-regels zijn niet ingewikkeld, maar ze botsen met wat je hoort. "Vermeld" en "vermeldt" klinken precies hetzelfde. Je oor helpt je dus niet, en bij snel typen op je telefoon kiest je duim vaak de vorm die je het laatst gebruikte. Daar komt bij dat "vermeldt" er zakelijker uitziet door die extra letter, waardoor sommige mensen het als de nette variant beschouwen. Dat is een misverstand.
Ook de combinatie van "zoals" met andere werkwoorden zorgt voor verwarring. "Zoals besproken", "zoals afgesproken", "zoals aangegeven" en "zoals gemeld" zijn allemaal voltooid deelwoorden en klinken vertrouwd. Bij "vermeld" twijfelen mensen opeens, puur omdat de stam op een d eindigt en de dt-angst toeslaat. De regel is echter precies dezelfde als bij "besproken" en "afgesproken". Wie het uitgebreide verhaal over werkwoordspelling wil lezen, kan terecht bij Onze Taal, dat hier al jaren vragen over beantwoordt.
Welke alternatieven kun je gebruiken als je blijft twijfelen?
Je hoeft de uitdrukking niet per se te gebruiken. In veel mails leest een alternatief zelfs prettiger, omdat "zoals vermeld" nogal formeel klinkt. Je kunt kiezen voor "zoals ik eerder schreef", "zoals in de vorige mail stond", "zoals besproken" of "zoals aangegeven". Die laatste twee hebben hetzelfde deelwoordpatroon en leveren vrijwel nooit spelfouten op. In een persoonlijke mail is "zoals ik al zei" of "zoals je weet" vaak genoeg.
Werk je bij een gemeente, een school of een bedrijf in de regio en schrijf je veel standaardbrieven, dan is het slim om "zoals vermeld" op te nemen in een lijstje met vaste formuleringen die collega's kunnen kopiëren. Dat voorkomt dat dezelfde fout elke week opnieuw in de uitgaande post sluipt. Inwoners van Amersfoort, Leusden en Soest krijgen brieven van dezelfde organisaties, en een consequente spelling straalt gewoon meer zorg uit.
Hoe controleer je het snel in een lopende tekst?
Gebruik deze drie stappen. Eén: kijk of er na "zoals" een onderwerp staat (een persoon, een organisatie, een document dat iets doet). Nee? Dan is het "zoals vermeld". Twee: staat er wel een onderwerp, vervang het werkwoord dan door "noemt" of "zegt". Past dat? Dan is het een persoonsvorm en schrijf je "vermeldt". Drie: twijfel je nog steeds, schrijf de zin dan volledig uit met "is vermeld" of "werd vermeld" en kijk of hij klopt. Klopt hij, dan houd je de korte vorm zonder t.
Spellingcontrole in Word of in je mailprogramma helpt hier maar beperkt, omdat beide vormen correct Nederlands zijn en het programma de zinsbouw niet altijd begrijpt. De officiële woordenlijst van de Taalunie, te vinden op woordenlijst.org, laat de vervoegingen van vermelden zien, en de uitleg over werkwoordspelling in het algemeen staat op de site van de Taalunie. Wil je de achtergrond van de 't kofschip-regel nog eens nalezen, dan is de pagina daarover op Wikipedia een prima begin. Met die bronnen bij de hand schrijf je voortaan zonder aarzelen "zoals vermeld", en alleen "vermeldt" als er echt iemand of iets aan het vermelden is.